infoArchitekta.pl

Ciekawostki :: Kostrzyn - zagłada twierdzy

   


Kostrzyn - zagłada twierdzy

Share |

Kostrzyn - zagłada twierdzyNiewielki Kostrzyn nad Odrą (do 2003 Kostrzyn; niem. Küstrin) to miasto w północno-zachodniej części województwa lubuskiego, w powiecie gorzowskim ziemskim. Na skutek zaciętych walk w 1945 roku uległo destrukcji w blisko 100% i jest uznawane za najbardziej zniszczone wojną polskie miasto, nazywane czasem "polską Hiroszimą". Kostrzyńska Starówka stanowi obecnie zarośnięte pole z resztkami ruin dawnej zabudowy.

Twierdza Mieszka I

Kostrzyn był starą twierdzą, rozbudowywaną systematycznie od XVI wieku, a pierwszy gród obronny zbudował tu Mieszko I. Polski książe utworzył tu punkt strategiczny w słynnej wyprawie na Cedynię. Później powstała twierdza zbudowana przez margrabiego Jana, którą systematycznie rozbudowywano.

Festung Kustrin

W 1945 roku stare umocnienia twierdzy kostrzyńskiej unowocześniono i przystosowano do ówczesnych wymogów obrony, otaczając przedmieścia pasami transzei (zapór przeciwczołgowych). Po przeprowadzonych pracach modernizacyjnych fortyfikacje stanowiły trudny do zdobycia bastion. Rangę Kostrzyna podniósł fakt ogłoszenia go przez Hitlera twierdzą i mianowanie na jej komendanta Gruppenfürera SS Heinza Reinefartha – „kata z Warszawy”.

Krwawe walki

31 stycznia 1945 roku do miasta, stanowiącego strategiczną "bramę do Berlina", dotarły wojska radzieckie. Do 19 lutego ewakuowano na zachód całą ludność,  Kostrzyn zaś zamieniono w twierdzę. Ciężkie walki o jej zdobycie, połączone ze zmasowanym radzieckim ostrzałem artyleryjskim i bombardowaniami, trwały aż do 30 marca, kiedy to po bardzo krwawych starciach poddały się Stare Miasto i cytadela. Długotrwałe walki ciągnęły się więc prawie 60 dni. a twierdza kontynuowała opór także po meldunku marszałka Żukowa o upadku miasta 12 marca (Żukow nigdy nie odważył się wyjawić Stalinowi prawdy).

Zrównane z ziemią

Kostrzyn uległ niemal całkowitej zagładzie – zniszczono 95% miasta, 8278 domów. Zakłady pracy i wszystkie 32 fabryki (w tym miejska oczyszczalnia ścieków i największa po Głogowie gazownia na terenie Środkowego Nadodrza) nie nadawały się do odbudowy. Miasto praktycznie przestało istnieć.

Budowa od podstaw

W pierwszych latach po wojnie Kostrzyn był miastem zamkniętym, jedynymi mieszkańcami byli żołnierze, kolejarze i celnicy. Dopiero 1954 rozpoczęła się budowa największej wówczas fabryki papieru i celulozy, co pozwoliło tchnąć życie w Polski Kostrzyn,  odbudowywany od podstaw z ruin byłego nowego miasta (dzielnica "Küstrin-Neustadt").  Tymczasem gruzowisko starego miasta pozostało nietknięte.

Dziś

Obecnie od kilkunastu lat miasto przywraca życie starówce. Trwa odgruzowanie i prace porządkowe. Wyłaniają się  piwnice, ulice, place, chodniki. Odrestaurowane zostały niektóre obiekty twierdzy: Brama Berlińska, Brama Chyżańska oraz Bastion Filip. Na terenie twierdzy znajduje się również Bastion Król, Bastion Brandenburgia oraz ruiny kościoła i zamku (wysadzonego w 1969 do poziomu piwnic). Miasto należy do Euroregionu Pro Europa Viadrina.



Zdjęcie: Jan Jerszyński

Data publikacji: 24.03.2011
Autor: Marcin Bielowicz

reklama


Zaloguj się jako Użytkownik aby móc dodawać komentarze.
Wróć do listy tematów
 
}