Wystawa „Poza nawierzchnią” - relacja architektury z przyrodą i przestrzenią miejską

W Gdańskim Centrum Sztuki Współczesnej można oglądać wystawę pt. „Poza nawierzchnią | Beyond the Surface”, poświęconą relacjom między architekturą, przyrodą i miejską przestrzenią. Ekspozycja zachęca do zastanowienia się nad tym, czym dziś są przestrzenie publiczne i jak mogą odpowiadać na wyzwania związane ze zmianami klimatu oraz potrzebą budowania lokalnych wspólnot.

Punktem wyjścia jest pojęcie nawierzchni - miejsca spotkania ludzi, roślin i zwierząt. Twórcy pokazują, że miejska przestrzeń nie ogranicza się do chodników, placów czy parków, lecz tworzy złożony krajobraz, w którym przenikają się natura, architektura i codzienne życie.

Na wystawie prezentowane są prace artystów i projektantów wykorzystujących różne media - od rzeźby i instalacji po zapach, tekst i wideo. Wśród uczestników są m.in. Michalina Bigaj, Aleksandra Cacha, grupa projektowa Centrala, Piotr Jurek, Mateusz Salwa, studio krajobrazu SLA oraz Marta Urbańska. Ich realizacje zachęcają do uważnego spojrzenia na miejskie otoczenie i pokazują nowe sposoby myślenia o krajobrazie.

Część projektów wykracza poza wnętrze galerii. W otoczeniu dawnej łaźni powstaną instalacje oraz wspólna przestrzeń do spotkań, które mają zachęcać do odpoczynku, rozmowy i aktywnego korzystania z otaczającego krajobrazu.

— Nawierzchnia to płaszczyzna spotkania. Po niej się poruszamy i na niej przystajemy, żeby nawiązać relację z miejscem lub osobą. Czasem jest to bruk, kiedy indziej podmokła gleba lub zamarznięty kanał. Nawierzchnia wpływa na nasze zachowanie i na to, czy grunt może stać się wspólny. Jak wobec tego projektować przestrzenie publiczne? Jak myśleć o nich dziś, kiedy kontekstem są przyrodnicze i wspólnotowe niedobory? Czym jest, a czym może stać się współczesny miejski park? W rysunkach architektonicznych nawierzchnia jest abstrakcyjną płaszczyzną. Kiedy plany przechodzą do realizacji, nawierzchnia multiplikuje się, nabiera odczuwalnej masy, pokrywa się fakturami i tworzy miejsca. Architektura pęcznieje, zyskuje piętra. Roślinność rozgałęzia się i wspina, nie zawsze zgodnie z planem. Powstają kolejne nawierzchnie: dla stóp ludzkich, owadzich, zwierzęcych. Ulice, place i parki, sadzawki. W tych przestrzeniach dzieje się codzienne życie. W białym wnętrzu nowoporckiej łaźni spróbujmy pomyśleć o miejsko-przyrodniczych potencjałach. Może nawet je przetestujmy? Wystawa Poza nawierzchnią stanie się miejscem, w którym wydarzają się małe-wielkie sprawy. Za pomocą gestów artystycznych I sensorycznych przywoła wrażenia krajobrazowe. Nakreśli obraz tego, co składa się na życie wspólnoty. Pobudzi do refleksji nad możliwościami projektowania przyrody w warunkach miejskich. Sięgnie też dalej, proponując miejsca spotkań i zabawy wokół budynku dawnej łaźni. Całość potraktujcie jako nawierzchnię do spędzania czasu: przysiadania, rozglądania się, odpoczynku lub pracy. Wewnątrz i na zewnątrz — piszą organizatorzy.

Wystawa „Poza nawierzchnią. Beyond the Surface” czynna będzie do 10 stycznia 2027 roku w Gdańskim Centrum Sztuki Współczesnej przy ul. Strajku Dokerów 5 w Gdańsku. Kuratorkami ekspozycji są Natalia Budnik i Aneta Lehmann.