Konkurs projektowy na pomnik poświęcony polskim ofiarom nazizmu i ofiarom niemieckiej okupacji i rządów terroru w Polsce

Przedmiotem konkursu jest projekt pomnika poświęconego polskim ofiarom nazizmu i ofiarom niemieckiej okupacji i rządów terroru w Polsce 1939 - 1945, dający możliwość zbiorowego, indywidualnego bądź oficjalnego upamiętnienia. Celem konkursu jest opracowanie przekonującego projektu pomnika, który posłuży jako podstawa dalszego planowania i realizacji.

Konkurs projektowy organizowany jest jako konkurs zamknięty poprzedzony otwartym naborem dla artystów i architektów lub zespołów z dziedziny sztuki i architektury.

— Jako lokalizację pomnika przewidziano zachodnią część Placu Republiki, położoną na zachód od ulicy Heinricha von Gagerna. W tym miejscu stała kiedyś opera Krolla, w której 1 września 1939 r. Adolf Hitler ogłosił atak na Polskę, uzasadniając go propagandowo. Od czerwca 2025 r. w tym miejscu znajduje się już tymczasowe miejsce pamięci z dużym głazem narzutowym, powstałe w wyniku inicjatywy społeczno-obywatelskiej. Ma ono zostać zastąpione przez pomnik, będący przedmiotem niniejszego konkursu — piszą organizatorzy.

— Zgodnie z uchwałą niemieckiego Bundestagu konkurs projektowy ma uwzględniać kontekst historyczny. „Aby uwidocznić zbyt mało znane w Niemczech skutki niemieckiej okupacji w Polsce w latach 1939–1945”, zgodnie z zamierzeniami Koalicjantów, „w bezpośrednim sąsiedztwie pomnika należy zapewnić łatwo dostępną informację, aby pogłębić pamięć o polskich ofiarach nazizmu”. Ma to umożliwić ogólnodostępna wystawa plenerowa — czytamy na stronie konkursu.

Na realizację pomnika przewidziano maksymalny budżet w wysokości 5 mln euro (z VAT). Kwota ta obejmuje również koszty przygotowawcze i koszty towarzyszące. W ramach konkursu przewidziano budżet w wysokości maksymalnie 4,8 mln euro (z VAT) na realizację pomnika, w tym honoraria.

Łączna kwota środków w konkursie wynosi 247 500 euro brutto. 60 000 euro brutto zostanie przyznane w formie trzech nagród i dwóch wyróżnień. Uczestnicy, których prace zostaną dopuszczone do oceny przez sąd konkursowy, otrzymają za opracowanie projektu równej wysokości honoraria, których łączna suma wyniesie 187 500 euro brutto.

W ramach otwartego naboru uczestników poprzedzającego zamknięty konkurs wybranych zostanie na podstawie wymienionych kryteriów maksymalnie 25 uczestników lub grup wykonawców.

Konkurs odbywa się w trybie anonimowym. Językami konkursu są niemiecki i polski. 

Termin składania wniosków upływa 6 maja 2026 roku, do godziny 14.00. Obrady komisji konkursowej odbędą się w lipcu, a w prace będzie można składać do 8 października 2026 roku. Wystawa pokonkursowa przewidziana jest na luty 2027 roku.

Szczegóły na stronie konkursu.